Inleiding

Veel maatschappelijke opgaven overstijgen de grenzen van gemeenten, Rijk of provincies. Tijd dus voor een nieuwe, gezamenlijke aanpak van maatschappelijke vraagstukken, vinden het Rijk en de koepels van decentrale overheden. Het Interbestuurlijk Programma (IBP) voorziet daarin. Dit Interbestuurlijk Programma (IBP) is medio februari 2018 opgezet, omdat VNG, Rijk, IPO en UvW ervan doordrongen zijn dat de grote maatschappelijke opgaven waarvoor Nederland staat, een samenwerking vragen op basis van gezamenlijkheid, gelijkwaardigheid en wederkerigheid. De VNG heeft namens alle gemeenten deze overeenkomst getekend en daarmee is er een inspanningsverplichting.

Gemeenten bepalen zelf hoe hun prioriteiten en begroting eruit ziet. Dat betekent dat de programma’s die voortkomen uit het IBP geen landelijke verplichte deelname vragen: elke gemeente staat zelf voor de afweging of ze wil meedoen. Als geen sprake is van landelijke wetgeving is er geen plicht. Maar: met veel partijen werken aan dezelfde maatschappelijke opgaven, mogelijk ook op regionaal niveau, versterkt natuurlijk wel de aanpak en de kans om de beoogde resultaten te behalen.

Het  IBP kent de volgende thema's:

1. Samen aan de slag voor het klimaat;
2. Toekomstbestendig wonen;
3. Regionale economie als versneller;
4. Naar een vitaal platteland;
5. Merkbaar beter in het sociaal domein;
6. Problematische schulden voorkomen en oplossen;
7. Nederland en migrant voorbereid;
8. Goed openbaar bestuur in een veranderende samenleving;
9. Passende financiële verhoudingen.

Ontwikkelingen

Bij de maartcirculaire 2018 is in het gemeentefonds budget voor de uitvoering van het IBP beschikbaar gesteld. De extra middelen in het acres van maart voor het IBP zijn niet geoormerkt. Er is de nodige speelruimte voor het inzetten van de middelen. In de begroting 2019 zijn voor het IBP de volgende middelen gereserveerd:

(x € 1.000)

Landelijk wordt aan de invulling van de thema’s gewerkt. Zo is er  een programmastructuur opgezet met een programmateam en werkgroepen en is er per thema een ontwikkelingspad. Tussen gemeenten zijn vooral ervaringen en kennis gedeeld over hoe het met de opgaven gaat, waar professionals tegenaan lopen bij het interbestuurlijk samenwerken en waar de kansen liggen. Het IBP heeft dit willen ondersteunen middels diverse communicatiemiddelen.

Op een aantal opgaven zijn er afspraken vastgelegd in 2018; zoals binnen het sociaal domein, klimaatadaptatie en het ontwerp klimaatakkoord. Het IBP-programmateam werkte mee aan de aanpak om de tekorten in het sociaal domein te onderzoeken, om oplossingen te kunnen verkennen. Tekorten op de Jeugdzorg bij een aantal gemeenten was en is een van de grootste knelpunten.

Gemeenten maken binnen de opgaven een eigen prioritering aan; per gemeente spelen immers andere ontwikkelingen.

De gemeente Buren heeft in 2018 vijf strategische opgaven vastgesteld voor de komende bestuursperiode. Voor het bepalen van de strategische opgaven is gekeken naar de opgaven binnen het coalitieakkoord ‘Samen, proactief en kerngericht 2018-2022’ van de gemeente Buren, de opgaven binnen het IBP en de opgaven die vanuit de VNG en de provincie Gelderland prioriteit hebben. In samenhang kwamen we daarmee op de volgende vijf strategische opgaven voor de gemeente Buren voor 2019-2022:

1. Kerngericht werken
2. Duurzaamheid
3. Visie op transformatie sociaal domein
4. Visie op dienstverlening
5. Omgevingswet

Voor het realiseren van deze vijf strategische opgaven zijn daarnaast randvoorwaarden geformuleerd; waaronder middelen, mensen en het IBP. De strategische opgaven samen met de randvoorwaarden dekken alle thema's binnen het IBP af. Via de ingerichte structuur kunnen we op deze manier de voortgang van het IBP goed volgen, monitoren en er verslag van leggen. Er is aandacht voor alle facetten binnen het IBP.

Risico's

Op 27 juni 2018 heeft de algemene ledenvergadering van de VNG het programma bekrachtigd. Daarbij is door veel gemeente zorg uitgesproken over de financiële tekorten in het sociaal domein en de effecten daarvan op de gemeentelijke financiën. Wat dat betreft is het IBP voor de gemeenten niet gelijk ook de afronding van het gesprek met het Rijk over de financiële problematiek rond het sociaal domein. Het gesprek met het Rijk over  de BUIG-gelden wordt dan ook voortgezet.

Als er als nog resultaat verwachtingen komen vanuit het IBP, kan dat impact hebben op de noodzakelijke personele inzet en budgettaire ruimte binnen het nu gereserveerde IBP budget.

Een van de opgave van het IBP is toekomstbestendig wonen. Om deze opgave te realiseren is  het van groot belang mobiliteit (weg en openbaar vervoer) te garanderen. Een andere opgave met raakvlakken is regionale economie als versneller. Binnen deze opgave is bereikbaarheid aangemerkt als een belangrijke factor.

De Regio Rivierenland heeft drie economische speerpunten benoemd waarop we ons focussen: agribusiness, economie en recreatie en toerisme. Goede bereikbaarheid is een voorwaarde voor de ontwikkeling van deze economische speerpunten. Deze bereikbaarheid staat momenteel onder druk en dat zal de komende jaren niet minder worden. Samenwerking is noodzakelijk voor de aanpak van de regionale bereikbaarheid. Om die te verbeteren zetten we in op robuuste, duurzame en slimme bereikbaarheid van Regio Rivierenland. In de Mobiliteitsagenda Regio Rivierenland is dit uitgewerkt in acht hoofdopgaven. Die opgaven werken we in het najaar uit in een Uitvoeringsplan Mobiliteit. De gemeente Buren is bestuurlijk trekker van de opgave slimme mobiliteit.