Inleiding

In dit hoofdstuk vindt u informatie over de financiële positie van onze gemeente na verwerking van de uitkomst van de jaarrekening 2018. Dit als een samenvatting van de ontwikkelingen in de exploitatie en de consequenties daarvan voor onze vermogenspositie. Achtereenvolgens gaan we in op:

• het resultaat van de jaarrekening 2018;
• mutaties reserves, overhevelingsvoorstellen en resultaatbestemming;
• de ontwikkeling van de reserve sociaal domein;
• de reserve weerstandsvermogen;
• de ontwikkeling van de algemene reserve;
• een toelichting van het resultaat, inclusief een toelichting op de verschillen;
• een toelichting op de financiële positie: hoe staat de gemeente Buren er voor?

Resultaat jaarrekening 2018

Het resultaat van de jaarrekening is € 407.000 negatief. Dit negatieve resultaat wordt veroorzaakt door het negatieve saldo van het sociale domein van € 1.558.000,-. Anders was de uitkomst van de jaarrekening € 1.151.000,- positief.

Het negatieve saldo van het sociale domein van € 1.558.000,- wordt onttrokken aan de Reserve Sociaal Domein en toegevoegd aan de Algemene Reserve. Bij het vormen van de Reserve Sociaal Domein heeft u besloten om de overschotten op het sociaal domein te reserveren voor afrekeningen van negatieve resultaten in latere jaren, zoals nu in 2018. Verderop in deze inleiding bij de verklaring van de verschillen vindt u een toelichting op het nadeel van het sociaal domein.

Mutaties reserves, overhevelingsvoorstellen en resultaatbestemming

In 2018 nam de gemeenteraad het besluit € 627.000 via een voorziening te reserveren voor frictiekosten op het gebied van bedrijfsvoering. Als gevolg van aangescherpte regelgeving omtrent het creëren van voorzieningen is de voorziening in de huidige vorm niet toegestaan. Daarom is de storting en daarmee deze reservering teruggedraaid. Ten laste van het resultaat doen wij u een voorstel om € 627.000 te storten in een nieuwe te vormen reserve Frictiekosten bedrijfsvoering. Ook stellen we voor een budget van € 78.000 over te hevelen van 2018 naar 2019 en om € 340.000,- van het resultaat te bestemmen om incidenteel in te zetten in 2019.

In de bijlagen bij de jaarrekening zijn deze bedragen gespecificeerd en toegelicht.

Hieronder is de resultaatbestemming in beeld gebracht:

Ontwikkeling Reserve Sociaal Domein

Hieronder is de ontwikkeling van de Reserve Sociaal Domein in beeld gebracht:

Als we het volledige nadelig saldo van het sociaal domein 2018 van € 1.558.000 onttrekken aan de Reserve Sociaal Domein is de omvang van de reserve afgerond € 100.000.

De toegenomen uitgaven op het sociaal domein voor de uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en de Jeugdwet geven een beeld dat de kosten niet langer meer in evenwicht zijn met de rijksbijdrage. Nader onderzoek dient nog uit te wijzen of hieraan incidentele of structurele oorzaken aan ten grondslag liggen.

Op basis van de risico-inventarisatie bij het opstellen van deze jaarrekening moet er in de Reserve Weerstandsvermogen een bedrag worden opgenomen van minimaal € 440.000,- voor de uitvoering van de WMO en de Jeugdwet. Nu de Reserve Sociaal domein leegloopt, moeten we deze reserve aanvullen. We stellen u voor om € 341.000,- te onttrekken aan de Algemene Reserve en toe te voegen aan de Reserve Sociaal Domein.

De Reserve Weerstandsvermogen

Op basis van de risico-inventarisatie is het benodigde weerstandsvermogen bij deze jaarrekening berekend op € 2.720.000 (exclusief sociaal domein). Op 01-01-2019 is het saldo € 2.795.000,-. Dit betekent dan we u voorstellen om € 75.000 te onttrekken uit de Algemene Reserve (risicoreserve weerstandsvermogen) en te storten in de Algemene Reserve. Hieronder is dit in beeld gebracht:

* het saldo van de Participatiewet wordt niet verrekend met de reserve sociaal domein

Hieronder vindt u de analyse voor het Sociaal Domein en de Participatiewet. Voor de overige verschillen wordt verwezen naar de analyse bij de taakvelden.

Resultaat sociaal domein: taakvelden Jeugd/Wmo

Het resultaat op het sociaal domein wordt met name veroorzaakt door:

• Een nadeel op Taakveld Maatwerkvoorzieningen WMO (-/- € 170.000)
• Een nadeel op Taakveld Maatwerkdienstverlening 18- (-/- € 990.000,-):
• Een nadeel Maatwerkdienstverlening 18+ (-/- € 213.000,-):
• Een nadeel op het budget voor Taakveld Geëscaleerde zorg 18+ (-/- € 10.000)
• Een nadeel op het budget voor Taakveld Geëscaleerde zorg 18- (-/- € 175.000)

Het bovenstaande levert een negatief saldo op voor 2018 van € 1.558.000,-. Voor de oorzaken van deze overschrijding loopt op dit moment nog een onderzoek. Zodra wij hierover informatie hebben wordt u geïnformeerd via een raadsinformatiebrief.

Resultaat sociaal domein: taakvelden Participatiewet

Het resultaat op de Participatiewet wordt grotendeels veroorzaakt door:

• Een voordeel  op het taakveld inkomensregelingen van (+/+ € 319.000,-):

De belangrijkste oorzaken van dit voordeel zijn:

- lagere uitkeringslasten (€ 219.000,-)

- lagere kosten voor nieuwe kredieten bijzondere bijstand voor zelfstandigen (€ 50.000,-)

- lagere kosten van het minimabeleid (€ 73.000)

- Een overig verschil dat nader wordt toegelicht onder de taakvelden (- € 23.000,-)

• Een voordeel bij het taakveld arbeidsparticipatie van (+/+ € 56.000,-):

  Deze lagere kosten betreffen de reïntegratietrajecten waarvan in 2018 minder zijn uitgevoerd..

• Een nadeel op het taakveld Begeleide Participatie van (-/- € 63.000,-):

Dit nadeel komt door een hogere bijdrage aan de uitvoerende organisatie De Werkzaak in 2017 (-/-) € 40.000,-) en vanwege lagere ontvangen rijkssubsidies voor de bestaande werkverbanden sociale werkvoorziening (+/+ € 19.000). Het per saldo overig voordeel van € 4.000 wordt nader toegelicht onder het taakveld Begeleide Participatie

Het bovenstaande levert een positief saldo op voor 2018 van € 312.000,-.

Structurele effecten jaarrekening 2018

De structurele effecten die blijken bij deze jaarrekening verwerken we in een tweemaandsrapportage 2019 en in de kadernota 2020.

Hieronder is per Programma in een beknopt overzicht de totalen in beeld gebracht. Onder de verschillenanalyse baten en lasten is een uitgebreidere analyse opgenomen.

* Voor deze onderdelen binnen het sociaal domein wordt nader onderzoek verricht, dat ons in staat stelt om beleidsmatig de zorg beter te sturen. Dit onderzoek vindt plaats in 2019. Dan komt er ook duidelijkheid welk gedeelte van de overschrijding structureel is.

Toelichting financiële positie

De vermogenspositie laat, na resultaatbestemming, het volgende beeld zien:

De solvabiliteit van de gemeente toont in de afgelopen jaren een negatieve ontwikkeling. Daarbij dient aangetekend te worden € 9.500.000,- van het eigen vermogen per 31 december 2016 is ingezet voor de risicovoorziening BT Doejenburg II. Dit is als correctie op de voorraden grond opgenomen. Deze correctie is doorgevoerd in overeenstemming met de verslaggevingsvoorschriften en de richtlijnen vanuit de Provincie Gelderland ten aanzien van uitgifte van het bedrijventerrein. Deze correctie heeft financieel voor de gemeente Buren geen effect, want het geld wat er was, is er nog steeds maar dan opgenomen onder de voorzieningen. De solvabiliteit is in 2018 ongeveer 7% hoger dan wat die zou zijn zonder de administratieve verschuiving ten opzichte van het jaar 2016 (2018: 49% en 2016: 42%).

In de paragraaf Weerstandsvermogen & risicobeheersing vindt u meer informatie over de  financiële kengetallen van de gemeente Buren.

Afronden bezuinigingsproject Begroting Op Peil 2018

Als gevolg van een daling van de algemene uitkering in 2014 bleek de noodzaak tot het starten van een bezuinigingstraject. We noemden dit project Begroting Op Peil 2018 en het doel was bijna € 1,5 miljoen te bezuinigen in 2018. Gedurende de jaren 2015 t/m 2017 bleek een aantal bezuinigingen niet haalbaar. Uiteindelijk is ruim € 950.000,- structureel bezuinigd. Bij de jaarstukken 2018 sluiten we dit project formeel af. Voor een overzicht van de taakstellingen en de gerealiseerde bezuinigingen verwijzen we naar de bijlage Begroting Op Peil 2018.